YAZI DİLİNE GÖRE, YENİ UYGUR TÜRKÇESİNİN KUÇA AĞZINDAKİ SES DEĞİŞMELERİ

Zekiye Gül ELBİR
(Fırat Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü, Elâzığ.)

GİRİŞ: Orhun Kitâbelerinde, ilk defa, 717 yılındaki ayaklanmalar münasebetiyle zikredilen Uygurlar Çin kaynaklarında adlarının türlü şekilleri ile anılmışlardır: Hoei-ho, Vei-ho, Huei-hu, Wei-wu vb. Uygur adının mânası, 974’te tamamlanan Çince Kiu Wu Tai adlı eserde “şahin sür’ati ile dolaşan ve hücum eden” diye açıklanmaktadır. Diğer taraftan, kelimenin étimologique olarak “uy (tâkip etmek)+gur” tarzında (sal-gur gibi) meydana geldiği ileri sürülmüş ise de, o tarihlerde Türkçede “tâkip etmek” mânasındaki fiil kökünün “ud+” olduğu belirtilerek, Uygur adının “Oy+(oymak, baskı yapmak)+gur şeklinde açıklanabileceği veya daha kuvvetli bir ihtimal ile bu adın Türkçe “Uy (akraba, müttefik)+gur” olabileceği ve dolayısiyle “On-Uygur” deyiminin de “10 müttefik” mânasında olması gerektiği bildirilmektedir. (Kafesoğlu, 1991: 122)

Makaleyi PDF Formatında İNDİR

(783 kez okundu)

Etiket: ,
Kategory: Dil

Bir Cevap Yazın