يېڭى يوللانغان تېمىلار:
  • ﺑﯚﺭﯨﻠﻪﺭ ﮬﯘﯞﻟﯩﻤﺎﻗﺘﺎ02010/04/02

    ﺑﯚﺭﯨﻠﻪﺭ ﮬﯘﯞﻟﯩﻤﺎﻗﺘﺎ

    ئاپتۇرى: ئەخمەت ئىمىن ﺋﻮﺭﻣﺎﻥ. ﺋﺎﻳﺪﯨﯔ ﻛﯧﭽﻪ. ﺩﻩﺭﻩﺥ ﻳﻮﭘﯘﺭﻣﺎﻗﻠﯩﺮﻯ ﺋﺎﻧﺪﺍ – ﻣﯘﻧﺪﺍ ﺋﻪﺳﻜﻪﻥﺷﺎﻣﺎﻟﺪﯨﻦ ﺷﯩﺮﯨﻘﺸﯩﭗ ﻗﻮﻳﯩﺪﯗ. ﺋﺎﻱ ﻧﯘﺭﻯ ﺋﺎﻟﺪﯨﻤﺪﯨﻜﻰ ﺑﯩﺮ ﭘﺎﺭﭼﻪ ﭼﯩﻤﻠﯩﻘﻨﻰ ﺳﯘﺱﻳﻮﺭﯗﺗﯘﭖ ﺗﯘﺭﯨﺪﯗ. ﺑﯩﺮ ﻳﻪﺭﻟﻪﺭﺩﻩ ﺋﺎﻻ ﺳﺎﻳﻪ، ﻧﯧﺮﯨﺴﻰ ﺳﯘﺱ ﻗﺎﺭﺍﯕﻐﯘﭼﯩﻠﯩﻖ؛ ﺑﯩﺮﻳﻪﺭﻟﻪﺭﺩﻩ...
  • شىنجاڭدىكى مىللى زىددىيەتلەرگە نەزەر02010/04/02

    شىنجاڭدىكى مىللى زىددىيەتلەرگە نەزەر

    ئۇيغۇر ئىلى ئۈچۈن مىللى زىددىيەتلەرنىڭ مەۋجۇتلۇقى ۋە ئۈزلۈكسىز كۈچىيۋاتقانلقى كۆز يۇمغىلى بولماسلىق رىئاللىق ئىكەنلىكى ئۇيغۇرلار تەرپىدىنلا ئەمەس بەلكى خەنزۇلار تەرپىدىنمۇ ئوتتۇرغا قويۇلماقتا. مەيلى زىددىيەتنى ھەل قىلىشنىڭ يولىنى خالىغان خەنزۇ ۋە...
  • ئۇيغۇرلار ھەققىدە قىسقىچە چۈشەنچە02010/04/02

    ئۇيغۇرلار ھەققىدە قىسقىچە چۈشەنچە

    ئۇيغۇرلار تۈركىي خەلقلەرنىڭ بىر تارمىقى بولۇپ، دۇنيادا ياشىغۇچى تۈركىي خەلقلىرى ئىچىدە تارىخىنىڭ ئۇزۇنلۇقى، ئەمگەكچان- باتۇرلۇقى، ئەقىللىق ۋە كۈرەشچانلىقى، ئاق كۆڭۈل ۋە سەمىمىيلىكى، ئۆزىنىڭ ياراتقان شانلىق مەدەنىيىتى بىلەن دۇنيانىڭ مەدەنىيەت خەزىنىسىگە...
  • بالىلارنى خەنزۇچە مەكتەپكە بىرىشتىن تۇغۇلغان ئويلار02010/04/02

    بالىلارنى خەنزۇچە مەكتەپكە بىرىشتىن تۇغۇلغان ئويلار

    مەن تۇرىۋاتقان يېزىدا ئۈچ يىلنىڭ ئالدىدا 12 باشلانغۇچ مەكتەپ بار ئىدى. ئۈچ يىل جەريانىدا ئوقۇغۇچى مەنبەسى بولماسلىق سەۋەبىدىن قوشىۋىتىش، تاقاش ئارقىلىق ھازىر بولسا ئاران ئالتە باشلانغۇچ مەكتەپ قالدى. نېمە ئۈچۈن...
  • بۇ دۇنيادىن كېتەرمىز بىر كۈن02010/04/02

    بۇ دۇنيادىن كېتەرمىز بىر كۈن

    مۇھەممەتجان راشىدىن قالار دەريا، قالار كېچىلەر، بۇ دۇنيادىن كېتەرمىز بىر كۈن. قالار قەلئە، قالار پۈتۈكلەر، بۇ دۇنيادىن كېتەرمىز بىر كۈن.
  • ئىلى سەنىمى ھەققىدە02010/04/02

    ئىلى سەنىمى ھەققىدە

    سەنەم–ئۇسسۇل پەدىلىرىنىڭ ناخشا بىلەن بىرلەشتۈرۈلگەن بىر خىل سەنئەت شەكلى بولۇپ، مىلودىيىلىرىنىڭ ئۆزگىرىشچان ۋە لېرىكىلىقى، ئاھاڭلىرىنىڭ بىر–بىرىگە ئۇلىنىپ بىر–بىرىگە يۈرۈشلىشىشى، رېتىم–ئۇدارلىرىنىڭ بالداقمۇ–بالداق شوخلىشىپ بېرىشى قاتارلىق قۇرۇلمىسى بىلەن ئۇسسۇلچىلارنىڭ ماھارىتىنى ئالاھىدە جارى...
  • بىر كۈنى (مۇھەممەتجان راشىدىن)02010/04/02

    بىر كۈنى (مۇھەممەتجان راشىدىن)

    بالاڭ ئازسا،ئاھ ئۇرما ،يول تاپىدۇ بىر كۈنى ، ئامان بولسا ، ئۇلارمۇ پۇل تاپىدۇ بىر كۈنى . خاتا باسقان قەدەملەر قالدۇرغاندا قاتاردىن ، ئۆزى ماڭغان چاتقالغا ئوت ياقىدۇ بىر كۈنى.
  • ئىلى خەلقىنىڭ يەتتە سۇغا كۆچۈشى02010/04/02

    ئىلى خەلقىنىڭ يەتتە سۇغا كۆچۈشى

    ئىمىنجان باھاۋۇدۇن مۇشۇ ئەسىرنىڭ ئالدىنقى يېرىمىدا ئىلىدا ئۆتكەن تارىخچى ، تىلشۇناس ئىمىنجان باھاۋۇدۇن ( 1897 – 1948 ) نىڭ “ ئىلى تارىخى “ ( “ تارانچى تارىخى ”) ناملىق ئەسىرى...
  • 1864-يىلىدىكى ئىلى دېھقانلار قوزغىلىڭىنىڭ بارلىققا كېلىشى ۋە مەغلۇبىيىتى02010/04/02

    1864-يىلىدىكى ئىلى دېھقانلار قوزغىلىڭىنىڭ بارلىققا كېلىشى ۋە مەغلۇبىيىتى

    1864 – يىلىدىكى ئىلى دېھقانلار قوزغىلىڭىنىڭ بارلىققا كېلىشى ۋە مەغلۇپ بولىشى تەيپىڭ تىيەنگو ئىنقىلىبى پارتىلاپ ئۇزاق ئۆتمەيلا مەملىكىتىمىزنىڭ ھەر قايسى جايلىرىدا چىڭ سۇلالىسى ھۆكۈمىتىنىڭ ئەكسىيەتچى سىياسىتىگە قارشى قوراللىق قوزغىلاڭلار ئارقا-...
  • «خەنزۇ بازىرى» ھەققىدە پاراڭ02010/04/02

    «خەنزۇ بازىرى» ھەققىدە پاراڭ

    غۇلجا شەھىرىنىڭ كۈنچىقىش تەرىپىدە «خەنزۇ بازىرى» دەپ ئاتىلىدىغان بىر ئەنئەنىۋى بازارنىڭ بارلىقى ئىلى جامائىتىگە ئۇزاق زامانلاردىن بەش قولدەك مەلۇم بولسىمۇ، لېكىن «خەنزۇ بازىرى» دېگەن يەر نامىنىڭ مەيدانغا كېلىشىدىكى تارىخىي مەنبە...
  • «ئىلى» ئاتالغۇسى ھەققىدە02010/04/02

    «ئىلى» ئاتالغۇسى ھەققىدە

    ئىلى ۋەتىنىمىزنىڭ غەربىي شىمال قىسمىغا جايلاشقان، كەڭ كەتكەن يېشىل ۋادا بولۇپ، ئۇ ئۆزىنىڭ مول سۇ بايلىقى، ئىقلىم بايلىقى، كان بايلىقى، مال–چارۋا بايلىقى، ئورمان بايلىقى ۋە ساياھەت بايلىقلىرى بىلەن ۋەتىنىمىزنىڭ ئىچى...
  • «تارانچى» نامى توغرىسىدا02010/04/02

    «تارانچى» نامى توغرىسىدا

    تارانچى نامى تىلغا ئېلىنغان ھامان كىشىلەر ئىلى رايونىدىكى ئۇيغۇرلارنى كۆز ئالدىغا كەلتۈرىدۇ. نۆۋەتتە بۇ ھەقتە ئېلىپ بېرىلغان ئىزدىنىشلەرنىڭ كۆپ قىسمى بەزى نۇقسانلاردىن خالىي ئەمەس. شۇڭا «تارانچى» نامىغا توغرا تەبىر بېرىش،...
  • ئىلى دىيارىنىڭ ئۇيغۇرلار نوپۇسىدىكى ئۆزگىرىشلەر02010/04/02

    ئىلى دىيارىنىڭ ئۇيغۇرلار نوپۇسىدىكى ئۆزگىرىشلەر

    ئىلى دىيارى (بۇ يەردە تىلغا ئېلىنغان ئىلى دىيارى–ئىلى ۋادىسىنى، يەنىمۇ كونكرېت قىلىپ ئېيتقاندا ئىلى ۋىلايىتىنى كۆرسىتىدۇ) — ئۇيغۇرلارنىڭ قەدىمكى ماكانلىرىدىن بىرى. ئىلى دىيارىدىكى ئۇيغۇرلار نەچچە مىڭ يىلدىن بېرى بۇ يەردە...
  • ئىلىنىڭ داڭلىق سەنئەتكارلىرى: ھېزىم موللا، مەتتاھىر ھەسەن، نۇرمۇھەممەت ناسىر….02010/04/02

    ئىلىنىڭ داڭلىق سەنئەتكارلىرى: ھېزىم موللا، مەتتاھىر ھەسەن، نۇرمۇھەممەت ناسىر….

    ئۇستاز ئەزىم موللا بىننى باقى ئوغلى: ئەزىم موللا بىننى باقى (ھېزىم موللا) ئاپرېل ئۆزگىرىشىدىن كېيىن ئىلىنىڭ ھەرقايسى ئورۇنلىرىدىكى سەنئەت كۇرژۇكلىرىغا ئاكتىپ قاتنىشىپ تەشكىلاتلىق ۋە ئۇستازلىق رولىنى ئويناپ، ئىلى رايونىدىكى سەنئەت...
  • قىرغىزىستاندىكى ئۇيغۇرلار ۋە ئۇيغۇر تىلى02010/04/02

    قىرغىزىستاندىكى ئۇيغۇرلار ۋە ئۇيغۇر تىلى

    ئۇيغۇرلار ئوتتۇرا ئاسىيا دۆلەتلىرى – قازاقىستان، قىزغىزىستان، ئۆزبېكىستان، تۈرۈكمەنستان ۋە تاجىكىستان زېمىنلارىدا مەلۇم دەرىجىدە چوڭ – چوڭ توپلارنى ھاسىل قىلغان ھالدا جايلاشقان. قىرغىزىستاندا 36 مىڭ ئۇيغۇر ياشىماقتا، ئۇنىڭ ئىچىدە 20...
  • چىنگىزخان ۋە ئۇيغۇر يېزىقى02010/04/02

    چىنگىزخان ۋە ئۇيغۇر يېزىقى

    چىنگىزخان دۆلەت قۇرۇشتىن ئىلگىرى مۇڭغۇل مىللىتىنىڭ تېخى ئۆز يېزىقى يوق ئىدى.ھەر قېتىم ھەربىي بۇيرۇق چۈشۈرگەندە ياكى ئەلچى ئەۋەتكەندە پەقەت قول ئىشارىسى قوللىناتتى. بۇ ھەربىي بۇيرۇق ۋە خانلىق پەرماننىڭ توغرا يەتكۈزۈلىشىگە...
  • «ئۇيغۇر» نامىنى قوللىنىشنىڭ باش ـ ئاخىرى02010/04/02

    «ئۇيغۇر» نامىنى قوللىنىشنىڭ باش ـ ئاخىرى

    غالىب بارات ئەرك « ئۇيغۇر » دىگەن بۇ نام دۇنيادا نوپۇسى سەككىز مىليوندىن ئارتۇق تۇركىي تىل سىېستىمىسىدا سوزلىشىدىغان، قەدىمكى مەدەنىيەتلىك شەرق خەلقىنىڭ نامى. ھازىر دۇنيادا 30 نەچچە دولەت ئالىملىرى ئۇيغۇر...
  • ﻏﯘﻟﺠﺎ « ﺑﻪﻳﺘﯘﻟﻼ » ﺟﺎﻣﻪﺳﻰ ﯞﻩ ﺑﻪﺯﻯ ﺗﺎﺭﯨﺨﯩﻲ ﺷﻪﺧﺴﻠﻪﺭ02010/04/02

    ﻏﯘﻟﺠﺎ « ﺑﻪﻳﺘﯘﻟﻼ » ﺟﺎﻣﻪﺳﻰ ﯞﻩ ﺑﻪﺯﻯ ﺗﺎﺭﯨﺨﯩﻲ ﺷﻪﺧﺴﻠﻪﺭ

    ( 1 ) ﺗﺎﺭﯨﺨﺘﯩﻦ ﺳﯚﺯ «ﺑﻪﻳﺘﯘﻟﻼ» ﻧﯩﯔﻳﺎﺳﯩﻠﯩﺸﻰ ﮬﻪﻗﻘﯩﺪﻩ ﮔﯜﺯﻩﻝ ﺋﯩﻠﻰﯞﺍﺩﯨﺴﯩﻨﯩﯔ ﺋﯘﻳﻐﯘﺭ ﺧﻪﻟﻘﻰ ﺋﻪﺯﻩﻟﺪﯨﻦﻳﺎﺷﺎﭖ ﻛﻪﻟﮕﻪﻥ ﺯﯦﻤﯩﻨﻼﺭﻧﯩﯔ ﺑﯩﺮﻯﺋﯩﻜﻪﻧﻠﯩﻜﻰ ﮬﻪﻗﻘﯩﺪﻩ ﺋﯩﺸﻪﻧﭽﯩﻠﯩﻚ ﺗﺎﺭﯨﺨﻲ ﻣﻪﻟﯘﻣﺎﺗﻼﺭ ﺑﺎﺭ. ﭼﺎﻏﺎﺗﺎﻳﺨﺎﻥﮬﺎﻛﯩﻤﻴﻪﺕ ﻳﯜﮔﯜﺯﮔﻪﻥﻳﯩﻠﻼﺭﺩﺍ ﺋﯩﻠﯩﺪﯨﻜﻰ ﻗﻪﺩﯨﻤﯩﻲ ﺷﻪﮬﻪﺭ ﺋﺎﻟﻤﺎﻟﯩﻘﻨﻰ ( ﺑﻪﺯﻯ ﺗﺎﺭﯨﺨﻲ...
  • «غولجا» ۋە «غۇلجا» نامى ھەققىدە02010/04/02

    «غولجا» ۋە «غۇلجا» نامى ھەققىدە

    غۇلجا شەھرىنىڭ قاچان بىنا قىلغانلىقى ۋە ئۇنىڭ نېمە سەۋەپتىن « غۇلجا » دەپ ئاتالغانلىقى توغرىسىدا جۇڭگو ۋە چەت ئەل تارىخچىلىرى ئۇزاقتىن بېرى ئىزدىنىپ كەلمەكتە . غۇلجا 1888-يىلى ناھيە بولۇپ قۇرۇلغان...
  • سادىر پالۋان ھەققىدە02010/04/02

    سادىر پالۋان ھەققىدە

    سادىر پالۋان 1798-يىلى ھازىرقى غۇلجا ناھىيىسىنىڭ مولتوختى يۇزىدىكى يانچى ئەخمەت قارىقاش ئائىلىسىدە تۇغۇلىدۇ . 1762- يىلى 10-ئايدا چىڭ ئوردىسى ئىلىدا گېنىرال مەھكىمىسى تەسىس قىلپ ،پۇتۇن شىنجاڭدا بىۋاستە ھۇكۇمرانلىق قىلىشقا باشلىدى...
  • ئۇيغۇرنىڭ سۆيۈملۈك قىزى نۇزۇگۇم02010/04/02

    ئۇيغۇرنىڭ سۆيۈملۈك قىزى نۇزۇگۇم

    ئۇيغۇر خەلقىنىڭ سۆيۈملۈك پەرزەنتى نازۇگۇم 19-ئەسىرنىڭ باشلىرىدا ياشاپ ئۆتكەن ئاتاقلىق خەلق قەھرىمانى ۋە شائىرەدۇر. ئۇ قەشقەردە تۇغۇلۇپ، كىچىكىدىن باشلاپلا ئەقىللىق، زىرەك، ئىرادىلىك قىز بولۇپ ئۆسىدۇ. ئاتا-ئانىسىنىىڭ كۆڭۈل بۆلۈشى نەتىجىسىدە ئۇقۇمۇشلۇق...
  • ئىلىنىڭ قىسقىچە تارىخى02010/04/02

    ئىلىنىڭ قىسقىچە تارىخى

    تارىخىي ماتېرىياللارغا ئاساسلانغاندا، ئىلى ۋادىسىدا ئەڭ بۇرۇن ساكلار ياشىغان. «خەننامە. غەربىي يۇرت ھەققىدە قىسسە»دە: «توخرىلار ھونلار تەرىپىدىن مەغلۇپ قىلىندى. ئۇلار غەربكە ساك پادىشاھىغا زەربە بەردى. ساك پادىشاھى جەنۇبقا قاراپ يىراق...
  • بىزنىڭ تارىخىي يېزىقلىرىمىز02010/04/02

    بىزنىڭ تارىخىي يېزىقلىرىمىز

    ئارسلان ئابدۇللا ھازىرغا قەدەر بىزگە مەلۈم بولغان ، ئەجدادلىرىمىز قوللانغان يېزىقلاردىن قەدىمكى تۈرك يېزىقى ، سوغدى يېزىقى ، مانى يېزىقى ، قەدىمكى ئۇيغۇر يېزىقى ، براھمى يېزىقى ، قارۇشتى يېزىقى...
  • تارىختىكى مەشھۇر ئۇيغۇر ئاياللار02010/04/02

    تارىختىكى مەشھۇر ئۇيغۇر ئاياللار

    1 – ئاماننىساخان . < 1534 _ 1567 > . سەئىدىيە خانلىقى دەۋرىدە ياشاپ ئۆتكەن داڭلىق مۇقامشۇناس . 1567 – يىلى تۇغۇتىدا ۋاپات بولغان . 2 – ئاخۇن ئاغچا ....
  • ئۈرۈمچىلىكتىن رەنجىمەڭ…02010/04/02

    ئۈرۈمچىلىكتىن رەنجىمەڭ…

    ئۈرۈمچى،بىر مەركىزى شەھەر، يازدا بەكمۇ چىرايلىق بۇلۇپ كېتىدۇ، قىشتا قار ياغقان كۈنى ئاپپاق قارلىرى بىلەن چىرايلىق ، بىراق ئەتىسىلا ئاپپاق قارلار ئىس-تۈتەك سەۋەبىدىن قارا رەڭگە ئۆزگىرىپ قالىدۇ، ئۈرۈمچىدىكى خەلقئارا چوڭ...
  • مەدەنىيلىشىشمۇ، ياتلىشىشمۇ؟ (8)02010/04/02

    مەدەنىيلىشىشمۇ، ياتلىشىشمۇ؟ (8)

    يارمۇھەممەت تاھىر تۇغلۇق يۈسۈپ خاس ھاجىپ يۇقىرىقى ئۇلۇغ بايقىشى بىلەن قانائەت قىلمايدۇ. ئۇ ئۆز دەۋرىدىكى مەنىۋى ئىللەتلەرنى داۋالاشنىڭ ئۇلۇغ مۇتەخەسسىسى بولۇش سۈپىتى بىلەن خەلق ئارىسىدا ئەۋج قىلىشقا يۈز تۇتقان مەنىۋى...
  • مەدەنىيلىشىشمۇ، ياتلىشىشمۇ؟ (7)02010/04/02

    مەدەنىيلىشىشمۇ، ياتلىشىشمۇ؟ (7)

    يارمۇھەممەت تاھىر تۇغلۇق يۇقىرىقى خىتابلار قاراخانىيلار دەۋرىدىكى ئۇيغۇرلارنىڭ سىياسىي ۋە مەدەنىيەت جەھەتتە قانچىلىك مۇھىم ئورۇن تۇتقانلىقىنى پاكىت تەلەپ قىلمىغۇدەك دەرىجىدە يورۇتۇپ بەرگەن. 2. ئۇيغۇرلار يۈكسەك مەدەنىيەتكە ئىگە قەدىمىي مىللەت ئىدى...
  • مەدەنىيلىشىشمۇ، ياتلىشىشمۇ؟ (6)02010/04/02

    مەدەنىيلىشىشمۇ، ياتلىشىشمۇ؟ (6)

    يارمۇھەممەت تاھىر تۇغلۇق دوستلۇق ۋە ۋاپادارلىقنىڭ خاسىيىتى توغرىسىدا بىر ھېكايە شۇنداق بىر مەشھۇر ۋەقە باركى، چىڭگىزخان بىلەن خارەزمشاھ ئاداۋەتلىشىپ جەڭ مەيدانلىرىنى تۈزگەندە ئالەم شۇ دەرىجىدە بۇزۇلدىكى، ئۇنى شەرھلەپ بولۇش مۇمكىن...
  • مەدەنىيلىشىشمۇ، ياتلىشىشمۇ؟ (5)02010/04/02

    مەدەنىيلىشىشمۇ، ياتلىشىشمۇ؟ (5)

    يارمۇھەممەت تاھىر تۇغلۇق ئەپسۇسكى بىز ئۆز دەۋرىدە نۇرغۇن ئادەملىرىمىزدىن ئايرىلىپ قالدۇق. ئابدۇقادىر داموللامنى ئۆز قولىمىز بىلەن قەتلى قىلدۇق. ئابدۇخالىق ئۇيغۇرنى، ل.مۇتەللىپنى ۋە باشقا نۇرغۇن ئوغلانلارنى ئۆز قولىمىز بىلەن تۇتۇپ بەردۇق....
  • مەدەنىيلىشىشمۇ، ياتلىشىشمۇ؟ (4)02010/04/02

    مەدەنىيلىشىشمۇ، ياتلىشىشمۇ؟ (4)

    يارمۇھەممەت تاھىر تۇغلۇق ھازىرقى رېئال مۇناسىۋەتلەر تۈرىدىن شۇنىسى ناھايىتى روشەنكى، خۇددى يۈسۈپ خاس ھاجىپ ئېيتقاندەك، ھەقىقىي ئىنسانىي دوستلۇقنىڭ ئورنىنى پۇل، مەنپەئەت تەمەسىدىن ئىبارەت ساختا دوستلۇق قەسىمى ئىگىلىدى. «يېغا (ياغى) ياندىن...
  • مەدەنىيلىشىشمۇ، ياتلىشىشمۇ؟ (3)02010/04/02

    مەدەنىيلىشىشمۇ، ياتلىشىشمۇ؟ (3)

    يارمۇھەممەت تاھىر تۇغلۇق ھەرقانداق بىر ئادەم بۇ دۇنيادا ئەل بىلەن بىرگە ياشايدۇ، ئەل بىلەن بىرگە تۇغۇلىدۇ، ئەل بىلەن بىرگە ئۆلىدۇ؛ ئەل بىلەن بىرگە يىغلايدۇ. ھەربىر ئادەمنىڭ تەقدىرى ئەلنىڭ تەقدىرى بىلەن...
  • مەدەنىيلىشىشمۇ، ياتلىشىشمۇ؟ (2)02010/04/02

    مەدەنىيلىشىشمۇ، ياتلىشىشمۇ؟ (2)

    يارمۇھەممەت تاھىر تۇغلۇق ھازىر بىزنىڭ ئالدىمىزدا ناھايىتى نازۇك بىر تاللاش تۇرۇپتۇ. تارىخنىڭ بۇ ئاچىلىدا بىر قەدەمنى خاتا باسساق تارىخ چاقى مىجىپ يانچىيدۇ. بىلىش كېرەككى، ئىنسانىيەت دۇنياسىنىڭ مۇنداق ئىككى ئالاھىدىلىكى بار:...
  • مەدەنىيلىشىشمۇ، ياتلىشىشمۇ؟ (1)02010/04/02

    مەدەنىيلىشىشمۇ، ياتلىشىشمۇ؟ (1)

    يارمۇھەممەت تاھىر تۇغلۇق توغرىسىنى ئېيتقاندا، ھەممىمىز كۆز ئالدىمىزىكى رېئاللىقتا بىر سەپتە، بىر خىل مۇھىتتا ياشاۋاتىمىز. كۆز ئالدىمىزدىكى ھايات مەنزىرىسى نەزىرىمىزدىن يىراق ئەمەس. بىراق بۇ ئەمەلىيەتكە بەزىلەر دىققەت قىلغان، بەزىلەر تازا...
  • ئۇيغۇرلارنىڭ ھۈنەر – كەسىپ ئادەتلىرىدىن02010/04/02

    ئۇيغۇرلارنىڭ ھۈنەر – كەسىپ ئادەتلىرىدىن

    ئۇيغۇرلاردا ناھايىتى ئۇزۇن زامانلاردىن بۇيان ، يېڭى تۇغۇلغان بوۋاق بالىلار ئۈچۈن مەخسۇس لايىھلەپ ياسالغان ئالاھىدە بىر « كارۋات » بولۇپ ، ئۇ بۆشۈك دەپ ئاتىلىدۇ . بۆشۈك قەدىمدىن باشلاپ ئۇيغۇر...
  • 12 ئاينىڭ ئۇيغۇرچە ئاتىلىشىنى بىلىۋىلىڭ02010/04/02

    12 ئاينىڭ ئۇيغۇرچە ئاتىلىشىنى بىلىۋىلىڭ

    1-ئاي: قەھرىتان
  • خەلق سۆيگەن دراماتوگ زۇنۇن قادىرى02010/04/02

    خەلق سۆيگەن دراماتوگ زۇنۇن قادىرى

    زونۇن قادىر 1911-يىلى تارغاباتاي ۋىلايىتنىڭ دۆربىلجىن ناھيىسىدە كەمبەغەل ئائىلىدە دۇنياغا كەلگەن ،ئۇنىڭ بالىلىق ۋە ئۆسمۈرلۈك دەۋرى ئىقتىسادىي جەھەتتە گۇمران بولۇشقا ،تۇرمۇش جەھەتتە نامرتلىشىشقا يۈزلەنگەن ئۇيغۇر يېزىلىرىدا ئوتكەن.
  • ئۇيغۇر تىبابەت دوكتورى خالمۇرات غۇپۇر02010/04/02

    ئۇيغۇر تىبابەت دوكتورى خالمۇرات غۇپۇر

    خالمۇرات غۇپۇر— 1960–يىلى ئۈرۈمچى شەھىرىدە ئوقۇتقۇچى ئائىلىسىدە تۇغۇلغان بولۇپ ئۇ كىچىكىدىن خەنزۇتىلى مەكتىپىدە ئوقۇغان . 1982–يىلى ئەلا نەتىجە بىلەن شاڭخەي جۇڭيى ئىنىستىتوتىنى پۈتتۈرگەن . مەكتەپ تەشكىلى ئۇنى مەكتەپكە ئېلىپ قېلىشنى...
  • كۆزگە كۆرۈنگەن شائىر مۇھەممەد رەھىم02010/04/02

    كۆزگە كۆرۈنگەن شائىر مۇھەممەد رەھىم

    «بەخت ناخشىلىرى››، ‹‹گۈلباھار››، ‹‹ئايدىڭ كېچە››، ‹‹سېغىنىش››، ‹‹غۇنچىلارغا››، ‹‹مۇھەببەت سەۋدالىرى›› ناملىق شېئىرلار توپلاملىرىنى ئوقۇغان كىشىلەر مۇھەممەد رەھىمنىڭ دەۋرىمىزدىكى كۆزگە كۆرۈنگەن شائىر ئىكەنلىكىنى بىلسىمۇ، ئەمما ئۇنىڭ يېتىشكەن تىل ئۇستىسى ئىكەنلىكىنى بىلىشى ناتايىن....
  • ﺷﺎﺋﯧﺮ ﺭﻭﺯﻯ ﺳﺎﻳﯩﺖ02010/04/02

    ﺷﺎﺋﯧﺮ ﺭﻭﺯﻯ ﺳﺎﻳﯩﺖ

    ﺷﺎﺋﯧﺮ ﺭﻭﺯﻯ ﺳﺎﻳﯩﺖ 1943-ﻳﯩﻠﻰ 9-ﺋﺎﻳﺪﺍ ﮔﯘﻣﺎ ﻧﺎﻳﯩﺴﻨﯩﯔ ﺷﻪﻳﺪﯗﻟﻼ ﺩﯨﮕﻪﻥ ﻳﯩﺮﺩﻩ ﺗﯘﻏﯘﻟﻐﺎﻥ .1951-ﻳﯩﻠﻰ ﺋﺎﺗﺎ -ﺋﺎﻧﺴﻰ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺧﻮﺗﻪﻧﮕﻪ ﻛﯚﭼﯜﭖ ﻛﯧﻠﯩﭗ 1958-ﻳﯩﻠﻐﯩﭽﻪ ”ﭼﺎﻳﺨﺎﻧﺎ “ (ﮬﺎﺯﯨﺮﻗﻰ ﺧﻮﺗﻪﻥ ﻧﺎﻳﯩﻠﯩﻚ ﺋﯜﻣﯜﺩ ﺑﺎﺷﻼﻧﻐﯘﭺ ﻣﻪﻛﺘﯩﭙﻰ ) ﻣﻪﻛﺘﻪﭘﺘﻪ ﯞﯨﻼﻳﻪﺗﻠﯩﻚ...
  • ئۇچۇر تېخنىكىسى پروفېسسورى ھوشۇر ئىسلام02010/04/02

    ئۇچۇر تېخنىكىسى پروفېسسورى ھوشۇر ئىسلام

    پروفېسسور ھوشۇر ئىسلام 1942-يىلى 8-ئايدا تۇغۇلغان. دۆلەت دەرىجىلىك تۆھپىكار مۇتەخەسسىس، ئاپتونوم رايوننىڭ ئالاھىدە تۆھپە قوشقان مۇتەخەسسىسى، دوكتور ئاسپىرانتلار يېتەكچى ئوقۇتقۇچىسى. ئاساسلىقى كومپيۇتېردا كۆپ خىل يېزىق ئۇچۇرلىرىنى بىر تەرەپ قىلىش تەتقىقاتى...
  • ﺋﻪﺩﯨﺐ ﯞﻩ ﺗﺎﺭﯨﺨﭽﻰ ﻣﯘﮬﻪﻣﻤﻪﺕ ﺋﯩﻤﯩﻦ ﻗﯘﺭﺑﺎﻧﻰ02010/04/02

    ﺋﻪﺩﯨﺐ ﯞﻩ ﺗﺎﺭﯨﺨﭽﻰ ﻣﯘﮬﻪﻣﻤﻪﺕ ﺋﯩﻤﯩﻦ ﻗﯘﺭﺑﺎﻧﻰ

    ﻣﯘﺧﺘﻪﺭ ﻣﺎﻣﯘﺕ ﻣﯘﮬﻪﻣﻤﯩﺪﻯ ﻛﯚﺯﮔﻪ ﻛﯚﺭﯛﻧﮕﻪﻥ ﺋﻪﺩﯨﺐ ﯞﻩ ﺗﺎﺭﯨﺨﭽﻰ ﻣﯘﮬﻪﻣﻤﻪﺕ ﺋﯩﻤﯩﻦ ﻗﯘﺭﺑﺎﻧﻰ 1914- ﻳﯩﻠﻰ ﻗﻪﺷﻘﻪﺭ ﺷﻪﮬﯩﺮﻯ ﺋﻪﻧﺠﺎﻥ ﻛﻮﭼﯩﺴﯩﺪﺍ ﻗﻮﻝ ﮬﯜﻧﻪﺭﯞﻩﻥ ﺋﺎﺋﯩﻠﯩﺴﯩﺪﻩ ﺩﯗﻧﻴﺎﻏﺎ ﻛﻪﻟﺪﻯ. ﺋﯘ ﺩﻩﺳﻠﻪﭖ ﺩﯨﻨﯩﻲ ﺗﻪﺭﺑﯩﻴﻪ ﺋﯧﻠﯩﭗ، 1921- ﻳﯩﻠﺪﯨﻦ 1931-...
  • ﺋﯩﻤﯩﻨﺠﺎﻥ ﺑﺎﯞﺩﯗﻥ ( ﺋﯩﻤﯩﻦ ﺗﺎﺭﯨﺦ ) ﮬﻪﻗﻘﯩﺪﻩ02010/04/02

    ﺋﯩﻤﯩﻨﺠﺎﻥ ﺑﺎﯞﺩﯗﻥ ( ﺋﯩﻤﯩﻦ ﺗﺎﺭﯨﺦ ) ﮬﻪﻗﻘﯩﺪﻩ

    ﺋﺎﺑﺪﯗﺋﺎﺑﺪﯗﺷﯜﻛﯜﺭ ﺋﯩﻤﯩﻦ ﺋﯩﻠﻰ ﺩﯨﻴﺎﺭﯨﺪﺍ ﭘﻪﻧﻨﯩﻲ ﻣﻪﻛﺘﻪﭖ ﻣﺎﺋﺎﺭﯨﭙﯩﻐﺎ ﺋﺎﺳﺎﺱ ﺳﺎﻟﻐﯘﭼﯩﻼﺭﻧﯩﯔ ﺑﯩﺮﻯ، ﺗﺎﺭﯨﺨﭽﻰ، ﺧﻪﻟﻖ ﺋﯧﻐﯩﺰ ﺋﻪﺩﻩﺑﯩﻴﺎﺗﻰ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺷﯘﻏﯘﻟﻼﻧﻐﯘﭼﻰ، ﻣﻪﺭﯨﭙﻪﺗﭙﻪﺭﯞﻩﺭ ﺯﺍﺕ ﺋﻤﯩﻨﺠﺎﻥ ﺑﺎﯞﺩﯗﻧﻨﻰ ﺋﯩﻠﻰ ﺋﯘﻳﻐﯘﺭ ﺯﯨﻴﺎﻟﯩﻠﯩﺮﻯ ﺋﯩﭽﯩﺪﻩ ﺗﻮﻧﯘﻣﺎﻳﺪﯨﻐﺎﻧﻼﺭ ﻳﻮﻗﻨﯩﯔ ﺋﻮﺭﻧﯩﺪﺍ ﺑﻮﻟﺴﺎ ﻛﯧﺮﻩﻙ. (...
  • ئاتاقلىق شائىر بوغدا ئابدۇللا02010/04/02

    ئاتاقلىق شائىر بوغدا ئابدۇللا

    بوغدا ئابدۇللا 1942-يىلى لەنجۇدا تۇغۇلغان (ئەسلى يۇرتى يېڭىسار ناھىيىسى). باشلانغۇچ ۋە تولۇقسىز ۋە تولۇق ئوتتۇرا مەكتەپلەرنى ئۈرۈمچىدە ئوقۇغان. 1960-يىلىدىن 1965-يىلىغىچە شىنجاڭ ئۇنىۋېرسىتېتى تىل-ئەدەبىيات كەسپىنىڭ تولۇق كۇرسىدا ئوقۇغان. 1965-يىلىدىن ھازىرغىچە شىنجاڭ...
  • ھۈسەيىنخان تەجەللىنىڭ ھاياتىي پائالىيەتلىرى02010/04/02

    ھۈسەيىنخان تەجەللىنىڭ ھاياتىي پائالىيەتلىرى

    (بۇ ماقالەمنى تەجەللي تۇغۇلغانلىقىنىڭ 160 يىللىقىغا، ۋاپاتىنىڭ 81 يىللىقىغا بېغىشلايمەن) مۇختار مامۇت مۇھەممىدى ئۇيغۇر كلاسسىك ئەدەبىياتى بىلەن ئۇيغۇر دېموكراتىك ئەدەبىياتىنى باغلاشتا كۆۋرۈكلۈك رول ئوينىغۇچى ئەدىبلەرنىڭ بىرى، مەشھۇر ئالىم، ئاتاقلىق شائىر،...
  • مۇقامشۇناس، شائىرە ئاماننىساخان02010/04/02

    مۇقامشۇناس، شائىرە ئاماننىساخان

    ﺋﺎﺗﺎﻗﻠﯩﻖ ﻣﯘﺯﯨﻜﺎﺷﯘﻧﺎﺱ ﯞﻩ ﺗﺎﻻﻧﺘﻠﯩﻖ ﺷﺎﺋﯩﺮﻩ ﺋﺎﻣﺎﻧﻨﯩﺴﺎ ﺧﯧﻨﯩﻢ ﺩﻭﻻﻥ ﻳﯘﺭﺗﻰ (ﮬﺎﺯﯨﺮﻗﻰ ﻣﻪﻛﯩﺖ ﻧﺎﮬﯩﻴﯩﺴﻰ) ﻧﯩﯔ ﺗﯩﺰﻧﺎﭖ ﺩﻩﺭﻳﺎﺳﻰ ﺑﻮﻳﯩﺪﯨﻜﻰ ﻗﯘﻣﯘﺵ ﻣﻪﮬﻪﻟﻠﻪ ﻳﯧﺰﯨﺴﯩﺪﺍ ﻧﺎﻣﺮﺍﺕ ﺋﺎﺋﯩﻠﯩﺴﯩﺪﻩ ﺩﯗﻧﻴﺎﻏﺎ ﻛﻪﻟﮕﻪﻥ . ﺋﯘ ﺋﺎﺗﯩﺴﯩﻨﯩﯔ ﻳﯧﺘﻪﻛﻠﯩﺸﻰ ﯞﻩ ﺋﯚﺯﯨﻨﯩﯔ ﻗﯩﺰﻏﯩﻨﻠﯩﻐﻰ...
  • بۈيۈك پەيلاسۇپ، فىزىكا ئالىمى فارابى02010/04/02

    بۈيۈك پەيلاسۇپ، فىزىكا ئالىمى فارابى

    فارابىنىڭ ھاياتى: فارابى قاراخانىلار خانلىقى زامانىدا ياشىغان. فارابىنىڭ ئىسمى مۇھەممەد، فامىلىسى ئەبۇ ناسىر، تەخەللۇسى فارابى، لەقىمى «ئىككىنچى ئۇستاز». فارابىنىڭ «ئىككىنچى ئۇستاز» دەپ ئاتىلىشى ـ ئۇنىڭ پەلسەپە ساھەسىدىكى گەۋدىلىك ئورنى ۋە...
  • بۈيۈك ئۇيغۇر پەيلاسوپ يۈسۈپ خاس ھاجىپ02010/04/02

    بۈيۈك ئۇيغۇر پەيلاسوپ يۈسۈپ خاس ھاجىپ

    ﺋﯘﻳﻐﯘﺭ ﺧﻪﻟﻘﯩﻨﯩﯔ 11 – ﺋﻪﺳﯩﺮﺩﯨﻜﻰ ﺑﯜﻳﯜﻙ، ﻣﯘﺗﻪﭘﭙﻪﻛﻜﯜﺭ ﺷﺎﺋﯩﺮﻯ ﻳﯜﺳﯜﭖ ﺧﺎﺱ ﮬﺎﺟﯩﭙﻨﯩﯔ ﻗﻪﺑﺮﯨﮕﺎﮬﻰ ﻗﻪﺷﻘﻪﺭ ﺷﻪﮬﯩﺮﯨﺪﯨﻜﻰ ﺋﻪﺳﻜﯩﮭﯩﺴﺎﺭ ﻗﻪﺩﯨﻤﻜﻰ ﺷﻪﮬﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﺷﯩﻤﺎﻟﯩﻐﺎ ﺟﺎﻳﻼﺷﻘﺎﻥ «ﭘﺎﻳﻨﺎﭖ» ﻳﯧﺰﺍ ﺗﻪﯞﻩﺳﯩﺪﯨﻜﻰ « ﺋﺎﻟﺘﯘﻧﺒﯧﻠﯩﻖ» ﺗﺎ ﺋﯩﻜﻪﻧﻠﯩﻜﻰ ﺗﺎﺭﯨﺨﺘﯩﻦ ﺑﯘﻳﺎﻥ ﮬﻪﻣﻤﯩﮕﻪ ﺋﺎﻳﺎﻥ....
  • بۈيۈك ئۇيغۇر ئالىمى مەھمۇد قەشقەرى02010/04/02

    بۈيۈك ئۇيغۇر ئالىمى مەھمۇد قەشقەرى

    مەشھۇر ئېنىسكلوپېدىك ئالىم مەھمۇد قەشقىرى مىلادىيە 1011-يىلى ئوپالدا تۇغۇلغان . دادىسى ھۈسەيىن بىننى مۇھەممەد قاراخانىيلارنىڭ خان جەمەتىدىن بولۇپ،بارسقان شەھىرىنىڭ ھاكىمى بولغان . ئەمما مىلادىيە 1058-يىلى ئوردىدا يۈز بەرگەن بىر قېتىملىق...
  • Elishir-Nawai02010/04/02

    بۈيۈك ئۇيغۇر شائىرى ئەلىشىر نەۋائى

    بۈيۈك شائىر مۇتەپەككۇر نىزامىدىن ئەلىشىر ناۋائىي مىلادى 1441 – يىلى 2-ئاينىڭ9-كۈنى ھېرات (ھازىرقى ئافغانىستاننىڭ غەربىدىكى بىر شەھەر ) شەھىرىدە دۇنياغا كەلگەن. ئەلىشىر ناۋايىنىڭ ئۇرۇق – تۇغقانلىرى تۆمۈرىيىلەر سارىيىغا يېقىن كىشىلەردىن...
  • ئىسلام ئالىمى مەرىپەتچى ئابدۇقادىر داموللام02010/04/02

    ئىسلام ئالىمى مەرىپەتچى ئابدۇقادىر داموللام

    ئابدۇقادىر داموللام ئۇيغۇرلار ئاريسىدىن چىققان مەشھۇر ئىسلام ئالىمى، ئۇيغۇر يېڭى مائارىپىنىڭ ئاساسچىسى. خەلقپەرۋەر، مەرىپەتچى شائىر ئابدۇقادىر داموللا 1862-يىلى قەشقەر ئاتۇشنىڭ مەشھەت يېزىسىدا تۇغۇلۇپ ،1924-يىلى ئالەمدىن ئۆتكەن . ئابدۇقادىر داموللا بالىلىق...
نۆۋەتتىكى بەت
كېيىنكى بەت